{"id":141,"date":"2020-05-19T23:42:49","date_gmt":"2020-05-19T21:42:49","guid":{"rendered":"http:\/\/serwer1467439.home.pl\/niezapominajkaslupno.pl-wordpress\/?page_id=141"},"modified":"2025-10-13T11:00:01","modified_gmt":"2025-10-13T09:00:01","slug":"rozwiniecie-percepcji-wzrokowej","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/niezapominajkaslupno.pl\/index.php\/rozwiniecie-percepcji-wzrokowej\/","title":{"rendered":"Jak rozwija\u0107 mow\u0119 dziecka ?"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Mowa jest jednym z najwa\u017cniejszych osi\u0105gni\u0119\u0107 rozwojowych cz\u0142owieka. To dzi\u0119ki niej dziecko wchodzi w relacje, poznaje \u015bwiat, wyra\u017ca emocje i potrzeby. Rozw\u00f3j mowy jest procesem z\u0142o\u017conym, zale\u017cnym zar\u00f3wno od czynnik\u00f3w biologicznych, jak i \u015brodowiskowych. Logopeda, rodzice oraz nauczyciele pe\u0142ni\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w jego wspieraniu poprzez tworzenie odpowiednich warunk\u00f3w do komunikacji i dostarczanie bod\u017ac\u00f3w j\u0119zykowych o wysokiej jako\u015bci. Jak pisze Stanis\u0142aw Grabias<\/strong> (2008), rozw\u00f3j mowy to nie tylko przyswajanie d\u017awi\u0119k\u00f3w i s\u0142\u00f3w, lecz proces kszta\u0142towania si\u0119 ca\u0142ej kompetencji komunikacyjnej \u2013 obejmuj\u0105cej rozumienie, intencj\u0119 porozumiewania si\u0119 i sprawno\u015b\u0107 artykulacyjn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Czynniki wp\u0142ywaj\u0105ce na rozw\u00f3j mowy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1. Czynniki biologiczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rozw\u00f3j mowy jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zany z dojrzewaniem uk\u0142adu nerwowego, narz\u0105d\u00f3w artykulacyjnych, s\u0142uchu i aparatu oddechowego. Nieprawid\u0142owo\u015bci w tych obszarach (np. niedos\u0142uch, obni\u017cone napi\u0119cie mi\u0119\u015bniowe, wady zgryzu, kr\u00f3tki w\u0119dzide\u0142ek) mog\u0105 powodowa\u0107 op\u00f3\u017anienia lub zaburzenia mowy. Jak wskazuje B. Kami\u0144ska (2012)<\/strong>, wczesne wykrywanie i rehabilitacja zaburze\u0144 funkcji biologicznych s\u0105 kluczowe dla prawid\u0142owego rozwoju j\u0119zykowego.<\/p>\n\n\n\n

2. Czynniki \u015brodowiskowe<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jako\u015b\u0107 i ilo\u015b\u0107 bod\u017ac\u00f3w j\u0119zykowych w otoczeniu dziecka maj\u0105 ogromne znaczenie. Dziecko uczy si\u0119 poprzez na\u015bladowanie, dlatego potrzebuje \u017cywego kontaktu z doros\u0142ymi, rozmowy, czytania i wsp\u00f3lnego dzia\u0142ania. Badania W. Ksi\u0105\u017cek-Bry\u0142owej (2013)<\/strong> dowodz\u0105, \u017ce dzieci, kt\u00f3rym regularnie czyta si\u0119 ksi\u0105\u017cki, maj\u0105 bogatsze s\u0142ownictwo, lepsze rozumienie wypowiedzi i wy\u017cszy poziom kompetencji narracyjnych. Z kolei nadmiar bod\u017ac\u00f3w elektronicznych, zw\u0142aszcza bierne ogl\u0105danie ekran\u00f3w, mo\u017ce zaburza\u0107 proces uczenia si\u0119 j\u0119zyka, ograniczaj\u0105c liczb\u0119 interakcji spo\u0142ecznych.<\/p>\n\n\n\n

3. Czynniki emocjonalne i spo\u0142eczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Poczucie bezpiecze\u0144stwa, akceptacji i blisko\u015bci z doros\u0142ymi sprzyja spontanicznemu podejmowaniu pr\u00f3b komunikacji. Dziecko, kt\u00f3re czuje si\u0119 wys\u0142uchane, ch\u0119tniej eksperymentuje z mow\u0105. Zgodnie z koncepcj\u0105 Grabiasa i Panasiuk (2015)<\/strong>, rozw\u00f3j mowy przebiega najpe\u0142niej w sytuacjach autentycznego dialogu i wsp\u00f3lnego dzia\u0142ania \u2013 gdy j\u0119zyk jest u\u017cywany funkcjonalnie, a nie \u0107wiczony w oderwaniu od kontekstu.<\/p>\n\n\n\n

Zasady wspierania rozwoju mowy dziecka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1. Tworzenie bogatego \u015brodowiska j\u0119zykowego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Doros\u0142y powinien m\u00f3wi\u0107 do dziecka cz\u0119sto, w spos\u00f3b naturalny, dostosowuj\u0105c poziom wypowiedzi do jego mo\u017cliwo\u015bci. Wa\u017cne jest m\u00f3wienie \u201eo tym, co tu i teraz\u201d, komentowanie dzia\u0142a\u0144 dziecka, wsp\u00f3lne opisywanie emocji i sytuacji. Nie chodzi o uczenie s\u0142\u00f3w na pami\u0119\u0107, lecz o osadzanie j\u0119zyka w kontek\u015bcie \u017cycia codziennego. Jak zauwa\u017ca\u00a0L. Kaczmarek<\/strong>, mowa rozwija si\u0119 w dzia\u0142aniu, nie w izolacji.<\/p>\n\n\n\n

2. Dostosowanie si\u0119 doros\u0142ych<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rozw\u00f3j komunikacji to dialog, nie monolog. Doro\u015bli powinni reagowa\u0107 na ka\u017cdy sygna\u0142 dziecka \u2013 spojrzenie, gest, wokalizacj\u0119 \u2013 traktuj\u0105c je jako pr\u00f3b\u0119 komunikacji. Wczesne interakcje typu \u201enaprzemiennego dialogu\u201d s\u0105 fundamentem budowania wi\u0119zi i j\u0119zyka, co potwierdzaj\u0105 badania nad wczesn\u0105 interwencj\u0105 logopedyczn\u0105 (Panasiuk, 2015).<\/p>\n\n\n\n

3. Wzbogacanie s\u0142ownictwa i modelowanie poprawnych wypowiedzi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Doros\u0142y powinien dostarcza\u0107 dziecku prawid\u0142owych wzorc\u00f3w j\u0119zykowych, nie popadaj\u0105c w infantylizacj\u0119 (\u201epiesek hau-hau\u201d). Lepszym rozwi\u0105zaniem jest modelowanie pe\u0142nych zda\u0144 (\u201eTak, to jest pies. Pies szczeka: hau, hau\u201d). Skuteczna technika to rozszerzanie wypowiedzi dziecka<\/strong> \u2013 doros\u0142y powtarza to, co dziecko powiedzia\u0142o, i dodaje nowe s\u0142owo lub element gramatyczny, np. dziecko m\u00f3wi \u201eauto\u201d, doros\u0142y dodaje \u201etak, czerwone auto jedzie szybko\u201d.<\/p>\n\n\n\n

4. Rozw\u00f3j funkcji bazowych<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Logopedia podkre\u015bla, \u017ce mowa opiera si\u0119 na prawid\u0142owej pracy narz\u0105d\u00f3w oddechowych, fonacyjnych i artykulacyjnych. Dlatego w codziennej zabawie warto wprowadza\u0107:<\/p>\n\n\n\n